Πένθος στην αρχαιολογική κοινότητα της Δωδεκανήσου

Αποχαιρετισμός στον Ιωάννη Παπαχριστοδούλου
Επίτιμο Έφορο Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού

Με βαθιά θλίψη η αρχαιολογική κοινότητα της Ρόδου και της Δωδεκανήσου αποχαιρετά τον Ιωάννη Χρ. Παπαχριστοδούλου, Επίτιμο Έφορο Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού, έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολόγους που υπηρέτησαν την Ελληνική αρχαιολογική επιστήμη.

Ο Ιωάννης Παπαχριστοδούλου γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου από ροδίους γονείς, τον φιλόλογο, εκπαιδευτικό και συγγραφέα Χριστόδουλο Παπαχριστοδούλου και τη Μαριέττα Ξυλινά. Η οικογένειά του επέστρεψε στη Ρόδο το 1946, αμέσως μετά τα χρόνια της ξένης κατοχής, και ο ίδιος έζησε ως παιδί τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια του νησιού και την ιστορική εμπειρία της απελευθέρωσης. Φοίτησε στην Αστική Σχολή και αποφοίτησε αριστούχος από το Βενετόκλειο Γυμνάσιο Αρρένων. Ανήκε στη γενιά των πρώτων Ροδίων και Δωδεκανησίων που, μετά την Απελευθέρωση, συμμετείχαν στις εισαγωγικές εξετάσεις για την είσοδό τους στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.

Το 1964 έλαβε μέρος στον διαγωνισμό για την πρόσληψη Επιμελητών Αρχαιοτήτων και το 1965 διορίστηκε στη Δ΄ Εφορεία Κλασικών Αρχαιοτήτων Ναυπλίου. Η πρώτη αυτή περίοδος της σταδιοδρομίας του τον έφερε σε άμεση επαφή με σημαντικά ανασκαφικά και ερευνητικά έργα στην Πελοπόννησο, ιδίως στην Αργολίδα και την Κορινθία. Το 1969 μετατέθηκε στην Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αττικής, όπου δραστηριοποιήθηκε σε ανασκαφές και έρευνες στην Αττική και στα νησιά. Το 1973 επέστρεψε στη Ρόδο ως Επιμελητής Αρχαιοτήτων, υπό τον Χρήστο Ντούμα, επανασυνδέοντας οριστικά την πορεία του με τον τόπο καταγωγής του. Από το 1978 ανέλαβε ως Έφορος τη νεοσύστατη τότε ΚΒ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων με έδρα τη Ρόδο, την οποία υπηρέτησε με αφοσίωση, επιστημονική συνέπεια και διοικητική ευθύνη έως τη συνταξιοδότησή του, στο τέλος του έτους 2000.

Η επιστημονική του παρουσία υπήρξε εξαιρετικά πλούσια και ουσιαστική. Το έργο του σφράγισε τη μελέτη της αρχαίας Ρόδου και της Δωδεκανήσου και κάλυψε πεδία όπως η ιστορική τοπογραφία, η επιγραφική, η πολιτική και διοικητική οργάνωση του ροδιακού κράτους, καθώς και η ερμηνεία και ανάδειξη των μνημείων του τόπου. Στην εργογραφία του ξεχωρίζουν μελέτες και εκδόσεις που αποτελούν έως σήμερα βασικά σημεία αναφοράς, όπως οι «Αρχαίοι ροδιακοί δήμοι: Ιστορική επισκόπηση – ηΙαλυσία», η «Λίνδος / Lindos», το AncientRhodes: 2400 Years, η συνεπιμέλεια του τόμου ArchaeologyintheDodecanese, καθώς και ειδικότερες μελέτες για το Αρχαίο Γυμνάσιο, τις βιβλιοθήκες και την Επιγραφική Συλλογή της Ρόδου. Η συμβολή του υπήρξε καθοριστική όχι μόνο στην έρευνα, αλλά και στην τεκμηρίωση, προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Δωδεκανήσου.

Πέρα όμως από τη βαρύνουσα επιστημονική του παρουσία, ο Ιωάννης Παπαχριστοδούλου υπήρξε ένας άνθρωπος υψηλού ήθους, σπάνιας ευγένειας και αληθινής καλοσύνης. Προσηνής, διακριτικός και πάντοτε διαθέσιμος, στήριζε με γενναιοδωρία τα νεότερα στελέχη της Υπηρεσίας, καθοδηγώντας χωρίς επιτήδευση και εμπνέοντας με το προσωπικό του παράδειγμα. Είχε αγαστή συνεργασία με συναδέλφους, συνεργάτες και υφισταμένους, κερδίζοντας τον σεβασμό όχι μόνο για τη γνώση και την εμπειρία του, αλλά και για την ποιότητα του χαρακτήρα του.

Η απώλειά του αφήνει δυσαναπλήρωτο κενό στην επιστημονική κοινότητα, καθώς εκλείπει ένας ακέραιος αρχαιολόγος που συνέβαλε αποφασιστικά στη γνώση της ροδιακής και δωδεκανησιακής αρχαιότητας. Για τους συνεργάτες του στη Δωδεκάνησο, όμως, η απώλεια είναι και βαθιά προσωπική: φεύγει ένας άνθρωπος που ταυτίστηκε με μια ολόκληρη εποχή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας στη Ρόδο, ένας επιστήμονας που συνέδεσε την αυστηρότητα της επιστημονικής έρευνας με τη σεμνότητα, την ανθρωπιά και το αίσθημα καθήκοντος.

Η μνήμη του θα παραμείνει ζωντανή μέσα από το έργο του, την προσφορά του στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, την παρακαταθήκη που αφήνει στη μελέτη της Ρόδου και της υπόλοιπης Δωδεκανήσου, αλλά και μέσα από την ευγνωμοσύνη όσων είχαν την τιμή να τον γνωρίσουν και να συνεργαστούν μαζί του.

Εκφράζουμε τα ειλικρινή και θερμά μας συλλυπητήρια στους οικείους του.

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Παρασκευή 27 Μαρτίου στον Ιερό Ναό της Αγίας Αναστασίας στη Ρόδο.