Έχω τη τύχη μα και τη χαρά να προλογίσω τη εξαιρετική δουλειά της κας Σοφίας Χατζηδημητρίου Παράσχου, μια ομιλία που δόθηκε πριν λίγες ημέρες στον επίσημο εορτασμό της Επετείου από την Επανάσταση της Καρπάθου, στα 71 χρόνια από την 5η Οκτωβρίου 1944.
Η πρωτότυπη εργασία παρουσιάστηκε από την δημιουργό της στην επίσημη γιορτή του Συλλόγου Απανταχού Μενετιατών Καρπάθου, στις 18 Οκτωβρίου 2015, στο αίθριο της Δημοτικής Πινακοθήκης Πειραιά. Η ιστορία του ξεσηκωμού είναι λίγο-πολύ γνωστή, όμως η κα Σοφία Χατζηγημητρίου Παράσχου καταφέρνει να γυρίσει πίσω τα ρολόγια, μας προτείνει μια απόδραση σε χρόνους δύσκολους αλλά συνάμα ηρωικούς.
Με παρρησία στέκεται στα γεγονότα πολύ πριν από την 5η Οκτωβρίου 1944, μάς δίνει λεπτομέρειες αλλά αρκετά ονόματα δικών μας ανθρώπων, που καθόρισαν τη διαδρομή του νησιού. Πρόσωπα κλειδιά που έβαλαν στην άκρη τους φόβους τους, όπως του ήρωα Χριστόφορου Λυτου, του Νικόλαου Χατζηλύκου, του Μηνά Χαλκιά και του δάσκαλου Ιωάννη Οθείτη. Με ωριμότητα και μακριά από κρυφές υστερόβουλες σκέψεις, όπως άλλωστε διδάσκουν οι προγόνοι Μενετιάτες, μάς εξηγεί βήμα-βήμα πως οι απόγονοι δούλεψαν με πάθος για να γίνει η 5η Οκτωβρίου 1944, η ημέρα της Καρπάθου. Πότε και από ποιους πρωτο-γιορτάστηκε και με πια βήματα αυτή η Μεγάλη Ημέρα τελικά γίνηκε η επίσημη αργία όλου του νησιού.
Η Σοφία Χατζηδημητρίου Παράσχου μάς εξηγεί γιατί οι Μενετιάτες πονούν και παθιάζονται με ετούτη τη γιορτή. Όχι, δεν λένε ότι οι ίδιοι είναι επαναστάτες, ούτε παραγκωνίζουν κάποιον από τους ήρωες. Μα η συγγραφέας θα γράψει και θα διαβάσει στην ομιλία της:
"Για εμάς, η 5η Οκτωβρίου είναι ημέρα γνώσης και τρόπος βίωσης της ιδιαίτερης πατρίδας μας, της Καρπάθου, και ειδικότερα του χωριού μας, των Μενετών. Γιορτάζοντας αυτή την επέτειο, αναζητούμε τους ψυχικούς και πνευματικούς συνδέσμους μας με τη γενέθλια γη, τη φύση, την παράδοση, τον τρόπο ζωής και τις αξίες μας". Μανώλης Δημελλάς.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία της κας Σοφίας Χατζηδημητρίου Παράσχου:
"Το μήνα που μόλις πέρασε συμπληρώθηκαν 71 χρόνια από το επαναστατικό κίνημα της 5ης Οκτωβρίου 1944, ημέρα κατά την οποία η Κάρπαθος, πρώτη από όλα τα νησιά της Δωδεκανήσου, με ένα πάνδημο ξεσηκωμό, αποτίναξε τον ιταλικό ζυγό και κατέγραψε λαμπρό παράδειγμα ανδρείας στο βιβλίο της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Το επαναστατικό -απελευθερωτικό κίνημα των καρπαθίων έχει περάσει στη συνείδηση όλων μας ως κορυφαία εκδήλωση πατριωτισμού και η 5η Οκτωβρίου έχει κατοχυρωθεί και τυπικά από το επίσημο κράτος με το βασιλικό διάταγμα του 1969 ως η μέγιστη επέτειος της τοπικής μας ιστορίας.
Όλοι εμείς οι καρπάθιοι νιώθουμε υπερήφανοι που πρόγονοί μας, οι γονείς, οι παππούδες μας, οι συγγενείς μας, αψηφώντας τους κινδύνους, έβαλαν την ελευθερία του νησιού μας πάνω από την ίδια τη ζωή τους, δίνοντας πνοή και υπόσταση στο όραμα της ελεύθερης πατρίδας, ένα όραμα που ανακεφαλαιώνει και συνοψίζει της τρισχιλιετή λαμπρή ιστορία της Ελλάδας.
Είπα όλοι εμείς οι καρπάθιοι, και το εννοώ. Την περασμένη χρονιά έγινε με πρωτοβουλία του συλλόγου των Πανκαρπαθίων μια λαμπρή γιορτή
στο δημοτικό θέατρο του Πειραιά στην οποία κι εμείς οι μενεδιάτες συμμετείχαμε με ενθουσιασμό. Ωστόσο, αν σήμερα συμπληρώνονται 71 χρόνια από εκείνο το πρωινό της 5ης του Οκτωβρίου 1944, φέτος συμπληρώνονται επίσης 70 χρόνια από την πρώτη επέτειο που το χωριό μας, η Mενετές, γιόρτασε την μεγάλη μέρα.
Συγκεκριμένα, στις 15 Αυγούστου του 1945 ο Σακέλλης Σακελλιάδης εκφώνησε μέσα στον ιερό ναό της Παναγίας των Μενετών πανηγυρικό λόγο για την 5η Οκτωβρίου, εξαίροντας τη σημασία του γεγονότος και τη συμβολή των μενεδιατών σε αυτό. Διαβάζω ένα τμήμα από τον Ύμνο του
Εις των Μενετών τον Δήμον εις τον ιερόν ναόν
ανυψώθη η σημαία μ ένα αίσθημα αγνόν
Και η Παναγιά που βλέπει απ το τέμπλο το χρυσό
Εμψυχώνει και αντριεύει τις καρδιές των Μενετών
Στην Αττική, ο πρώτος επίσημος εορτασμός οργανώθηκε από το Σύλλογό μας, επί προεδρίας του ιατρού Γεωργίου Λυτού, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά το 1965, ανοίγοντας το δρόμο ώστε με τις ενέργειες του βουλευτή Κονονάρχου να καθιερωθεί αργότερα η 5η Οκτωβρίου ως ημέρα εθνικής επετείου και αργίας για την Κάρπαθο.
Από εκείνη λοιπόν την επέτειο και ύστερα, εμείς οι Μενεδιάτες ανελλιπώς γιορτάζουμε την 5η Οκτωβρίου 1944, καθώς η μέρα αυτή δεν έχει για μας μόνο την παγκαρπαθιακή ιστορική σημασία της αποτίναξης του εχθρικού ζυγού, αλλά έχει και μια δυνατή συναισθηματική αξία, αφού η έκρηξη του επαναστατικού κινήματος συνδέθηκε με τον τόπο και τους ανθρώπους του χωριού μας.
Ο ναός και η αυλή της Παναγίας, το καμπαναριό της, τα στενά σοκάκια του χωριού, τα γύρω μετόχια, οι χωριανοί μας, συγκεκριμένοι άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, που πρώτοι έδωσαν όρκο πίστης στην ελευθερία, είναι αυτό που κάνει τους μενεδιάτες όλα αυτά τα χρόνια να γιορτάζουν ξεχωριστά την 5η Οκτωβρίου, να την προσλαμβάνουν και να την θεωρούν δυο φορές γιορτή τους. Ο ανδριάντας του ένοπλου επαναστάτη που φτιάχτηκε με πρόταση του αείμνηστου αδερφού μου ιατρού Γεωργίου Χατζηδημητρίου, και τοποθετήθηκε στην είσοδο του χωριού, στέκει αδιάψευστος μάρτυρας της ιστορικής εκείνης ημέρας.
Αποκορύφωμα λαμπρότητας του ετήσιου εορτασμού της 5ης Οκτωβρίου αποτέλεσε ασφαλώς η συμμετοχή σε αυτόν του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα. Ο Πρόεδρος Κωστής Στεφανοπουλος , με πρωτοβουλία των Μενεδιατών, τίμησε δυο φορές τις πανηγυρικές εκδηλώσεις εορτασμού στο νησί μας, την πρώτη το 1999 και τη δεύτερη το 2004. Εδώ θέλω να εξάρω τη συμβολή του συμπατριώτη μας πανεπιστημιακού καθηγητή Μηνά Αλεξιάδη, όσο και του αείμνηστου Ντίνου Μελά και πολλών ακόμα που, είτε έφυγαν από τη ζωή είτε βρίσκονται σήμερα ανάμεσά
Ωστόσο, αγαπητοί φίλοι, τα επαναστατικά και απελευθερωτικά κινήματα δεν γεννιούνται μέσα σε ιστορικό κενό. Έχουν πίσω τους μακροχρόνια προετοιμασία, έχουν αγώνες, θυσίες, έχουν προσδοκίες που διαψεύδονται, ελπίδες που γεννιούνται. Πριν φτάσουμε στην έκρηξη της επανάστασης της 5ης Οκτωβρίου, προηγήθηκαν χρόνια σκληρής σκλαβιάς, αντίστασης, αγώνα και αυτοθυσίας πολλών συμπατριωτών μας και αποτελεί ηθική μας υποχρέωση να μνημονεύουμε τα ονόματά τους και να εξαίρουμε τη ποικιλότροπη δράση τους. Παραλείποντας τα προηγούμενα χρόνια, θα αναφερθώ σύντομα στην αντιστασιακή δράση της περιόδου 1943-44, η οποία άνοιξε τον δρόμο για την επανάσταση.
Το 1943 οι σύμμαχοι με επικεφαλής του Άγγλους υπό τον Στεφενς οργανώνουν κατασκοπευτική δράση με στόχο τα στρατηγεία των Ιταλών. Στην κατασκοπευτική ομάδα εντάσσονται οι Μεσοχωρίτες Βασίλης Πέρου, Γεώργιος Λυτός και ο δάσκαλος Εμμανουήλ Χαροκόπος, οι μενεδιάτες Γεωρ, Οθείτης Γεωργ. Σακελλιάδης και Σοφοκ. Οικονομίδης, οι αρκασιώτες Ντίνος Παρζαρζής, Μιχ. Κωνσταντινίδης, και οι Πηγαδιώτες Μιχ Αντιμησάρης και Ηλ Ορφανός.
Η κατάρρευση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943 και η κατάληψη του νησιού από τους σιδερόφρακτους Γερμανούς άνοιξε νέα σελίδα ηρωισμού των συμπατριωτών μας. Οι Γερμανοί, εφαρμόζοντας το γνωστό τους σύστημα εκφοβισμού, εκτέλεσαν αναίτια έξι καρπάθιους, τρεις μενεδιάτες, τους Μιχαήλ Φρεσκο, Νικόλαο Γιαννόπουλο και Ιωάννη Σταυράκη και τρεις Σποίτες τον Ιωάννη Δήμαρχο, τον Πάχο Πιπέρη και τον Νικόλαο Ματσάγκο.
Στη δεύτερη κατασκοπευτική αποστολή, το Νοέμβριο του 1943, αναδείχθηκε ήρωας ο Βωλαδιώτης Χριστόφορος Λιτός, ο οποίος μαζί με το σαμιώτη Γιάννη Κρασσόπουλο οργάνωσαν την κατασκοπία και μετέδιδαν στους συμμάχους πολύτιμες πληροφορίες για τις οχυρώσεις του νησιού. Άλλοι ήρωες που αναδείχθηκαν εκείνη την περίοδο είναι: Ο γιατρός Μηνάς Χαλκιάς από τις Πυλές, ο Νικόλαος Χατζηλύκος και ο Κώστας Πετρόπουλος από το Μεσοχώρι, οι δάσκαλοι Γεώργιος Ορφανός και Εμμ. Πρωτοψάλτης.
Από τις 15 Σεπτεμβρίου 1944 οι Γερμανοί άρχισαν να υποχωρούν προς τη Ρόδο. Η τελευταία υποχώρηση έγινε στις 4 Οκτωβρίου.
Με την αποχώρηση των Γερμανών αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση μέχρι το σημείο μηδέν της Καρπαθιακής εποποιίας, που είναι η 5η Οκτωβρίου 1944, ημέρα Πέμπτη, ώρα πρωινή.
Αυτή η ημέρα, αγαπητοί φίλοι, είναι, όπως ήδη έχω αναφέρει, αναπόδραστα δεμένη με τον ιερό βράχο των Μενετών, είναι γέννημα της ανθρωπογεωγραφίας αυτού του χωριού, είναι η μικροιστορία μέσα στην τοπική μας ιστορία. Είναι αυτή, η πρώτη σπίθα, που προσδιορίζει τις Μενετές, θα τολμήσω να το πω, ως την Αγία Λαύρα της Καρπαθιακής επανάστασης. Γιατί, τηρουμένων των αναλογιών , όπως ο ηρωικός μύθος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 συνδέθηκε με την ύψωση του λάβαρου της ελευθερίας στην ιερά μονή της Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων, έτσι και η ύψωση της ελληνικής σημαίας στον ιστό της Παναγίας των Μενετών σήμανε την έναρξη του επαναστατικού κινήματος που οδήγησε στην απελευθέρωση του νησιού από την πολυετή εχθρική κατοχή .
Ας δούμε όμως τα γεγονότα εκείνης της μέρας, όπως τα κατέγραψε η αμερόληπτη ιστορία:
Μόλις έγινε γνωστή η υποχώρηση και των τελευταίων Γερμανών, οι μενεδιάτες, αψηφώντας το σημαντικό αριθμό των 250 Ιταλών που παρέμεναν οπλισμένοι στο νησί, πήραν στα χέρια τους τα όπλα που όλο το προηγούμενο διάστημα συγκέντρωναν, χειροβομβίδες, όλμους, σφαίρες, και με την ιαχή «Επανάσταση» συγκεντρώθηκαν στην εκκλησία του χωριού, όπου είχαν ήδη αρχίσει να χτυπούν οι καμπάνες και να καλούν σε ιερό ξεσηκωμό για την ελευθερία.
Ας κλείσουμε τα μάτια κι ας μεταφερθούμε νοερά στην αυλή της Παναγίας εκείνο το φθινοπωρινό πρωινό της 5ης Οκτωβρίου. Τι ακούμε; Τι βλέπουμε; Ακούμε την καμπάνα να παιανίζει το εθνεγερτήριο μήνυμα, τα τουφέκια και τα μυδραλιοβόλα να βροντοχτυπούν τον επαναστατικό παλμό, βλέπουμε τους ανθρώπους να αγκαλιάζονται, να ζητωκραυγάζουν από χαρά και να ριγούν από συγκίνηση ξέροντας ότι εκείνη τη στιγμή γράφουν ιστορία. Βλέπουμε την ελληνική σημαία, χρόνια κρυμμένη, να κυματίζει ελεύθερη επιτέλους πάνω στον ιστό, δεχόμενη τον πρώτο χαιρετισμό του μενεδιάτικου αέρα.
Μέσα σ εκείνη την ξέφρενη ατμόσφαιρα πάρθηκε απόφαση να γίνει δοξολογία για να ηγηθεί του απελευθερωτικού αγώνα η υπέρμαχος Στρατηγός, η Παναγία. Όλοι έδωσαν όρκο ζωής και θανάτου και ακούστηκαν οι πρώτοι εθνεγερτήριοι λόγοι από τον Εμμ. Σπανίδη, το Γεώργιο Καμαράτο και τον Γεώργιο Οθείτη. Αμέσως μετά, μια ομάδα ανδρών, αποτελούμενη από τους Σοφ. Οικονομίδη, το Λάζαρο Κοσμά και το Βάσο Ανδρέου, ανέλαβε την αποστολή να μεταφέρει το μήνυμα της επανάστασης σε όλα τα χωριά και να τα καλέσει σε ενωτικό αγώνα απελευθέρωσης. Είναι η επιλογή των Μενετών να ενώνει και όχι να χωρίζει τους καρπάθιους.
Σε αυτό το κάλεσμα ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό όλα τα χωριά με πρώτη τη γειτονική Αρκάσα, από όπου ξεκίνησαν αμέσως εκατό ένοπλοι άνδρες για να ενωθούν με τους επαναστάτες.
Η επαναστατική επιτροπή που συγκροτήθηκε δια βοής εκείνες τις ώρες από τους μενεδιάτες; Γεωργ.Γιαννόπουλο, Ιωάννη Οθείτη, Βάσο Οικονομίδη. Γεωργ. Λοίζο, Γεωργ. Σακελλιάδη, Βασο Γεραπετρίτη Γεωργ. Μαρη, πήρε την απόφαση να καταλυθεί κάθε πτυχή της ιταλικής εξουσίας και να οργανωθεί η καρπαθιακή επαναστατική δύναμη.
Η επαναστατική επιτροπή της Αρκάσας, αποτελούμενη από τον Ντίνο Παζαρζή, Νικόλαο Βασιλαράκη, Γεώργιο Καμαράτο και Μηνά Πρωτοψάλτη, αποφάσισε να τοποθετήσει φρουρούς για τη φύλαξη του Φοινικιού.
Την επόμενη μέρα, 6 Οκτωβρίου, η επαναστατική επιτροπή των Μενετών έφτασε στην Αρκάσα όπου την υποδέχτηκε όλος ο πληθυσμός με εκδηλώσεις άμετρης χαράς και από εκεί πήγαν στις Πυλές όπου επίσης είχε συγκροτηθεί επαναστατική επιτροπή. Όλοι μαζί στη συνέχεια έφτασαν στη μητρόπολη της Καρπάθου, στο Απέρι, όπου βρισκόταν η διοικητική έδρα των Ιταλών. Εκεί συνεδρίασαν και έλαβαν την απόφαση να διοριστεί μια επιτροπή της οποίας το έργο θα ήταν να έχει υπό των έλεγχο των επαναστατών τις ιταλικές αρχές του νησιού. Έλαβε επίσης την απόφαση να σταλεί μια ομάδα εθελοντών στην Αίγυπτο, όπου βρίσκονταν οι συμμαχικές δυνάμεις, για να μεταφέρει το μήνυμα της επανάστασης.
Από αυτό το σημείο και ύστερα τα γεγονότα εξελίχθηκαν ραγδαία. Ο επαναστατικός ενθουσιασμός πέρασε ευθύς απ άκρη σ άκρη στο νησί, όλα μαζί τα χωριά πήραν στα χέρια τους τη σημαία της επανάστασης για να την οδηγήσουν στη νίκη.
Στις 8 Οκτωβρίου 1944 η Ιμακολάτα, το πλοίο της ελευθερίας, ιδιοκτησίας των αρκασιωτών Μιχαήλ Πιττά και Κώστα Λαμπρίδη, απέπλευσε από το Φοινίκι με επιβαίνοντες τους Σοφ. Οκονομίδη, Λάζαρο Κοσμά, Εμμ. Πατσουρακη, Μιχ. Πιτα, Κώστα Λαμπρίδη Γιώργο Χριστοδούλου και Νικόλαο Σταματάκη. Στα χέρια τους κρατούσαν σημαντικά έγγραφα ως πολύτιμη παρακαταθήκη του επαναστατημένου καρπαθιακού λαού.
Στις 11 Οκτωβρίου οι Ιταλοί, ανίσχυροι μπροστά στο ελεύθερο φρόνημα και την αποφασιστικότητα των επαναστατών και ολόκληρου του λαού, παρέδωσαν την εξουσία και τον οπλισμό τους.
Η ιστορία είχε γραφτεί. Η Κάρπαθος ήταν ελεύθερη. Η τελευταία πράξη συντελέστηκε το 1947 με τη συνθήκη παραχώρησης των Δωδεκανήσων από την Ιταλία στην Ελλάδα και η επίσημη σφραγίδα μπήκε στις 8 Μαρτίου 1948, ημέρα της ενσωμάτωσης των νησιών στη μητέρα πατρίδα.
Αγαπητοί φίλοι ,
Έρχεται μια στιγμή που ο χρόνος μηδενίζεται. Είναι η ώρα της έκρηξης, εκείνη η στιγμή που προκαλεί ένα τσουνάμι εξελίξεων. Τέτοια στιγμή είναι εκείνο το πρωινό της 5ης Οκτωβρίου 1944. Η 5η Οκτωβρίου είναι μια μέρα που από μόνη της συγκροτεί ολόκληρη ιστορία. Αυτή λοιπόν η μέρα που ξεκίνησε μπροστά στην εκκλησία των Μενετών και σήμανε την έναρξη της απελευθέρωσης του νησιού μας , μας έδωσε το προνόμιο να γιορτάζουμε κάθε χρόνο εμείς οι μενεδιάτες την 5η Οκτωβρίου, όχι γιατί διεκδικούμε μεγαλύτερο μερίδιο ανδρείας ή φιλοπατρίας έναντι των άλλων χωριών, αλλά γιατί αυτή η μέρα συνδέθηκε με τους δικούς μας ανθρώπους, τους παππούδες, γονείς μας τους συγγενείς μας, τους φίλους μας, τους γειτόνους μας, συνδέθηκε με τα σπίτια ,τα χωράφια και τα μετόχια μας.
Έλαχε σε εκείνους μενεδιάτες να χαρίσουν στο χωριό τους το τιμητικό προσωνύμιο «Σούλι». Έλαχε; Όχι δεν είναι αυτή η σωστή λέξη, γιατί τίποτε δεν είναι τυχαίο. Το χωριό μας, σκαρφαλωμένο πάνω σε απόκρημνο βράχο, μακριά από την ήρεμη θαλασσινή αγκαλιά, άνυδρο, με σπίτια που δεν περιστοιχίζονται από κήπους αλλά από την ακατάπαυστη βουή του αέρα, αυτό το χωριό γεννά ανθρώπους τολμηρούς, κάποτε απόκοτους, αλλά πάντα αποφασιστικούς όταν πρόκειται για ζητήματα πατρίδας, πίστης και τιμής. Γιατί όπως μας λέει ο ποιητής της «Ρωμιοσύνης»
Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό,
Αυτές οι πέτρες δεν βολεύονται κάτω από ξένα βήματα,
Αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο,
Αυτές οι καρδιές δε βολεύονται πάρα μόνο στο δίκιο
Για εμάς, η 5η Οκτωβρίου είναι ημέρα γνώσης και τρόπος βίωσης της ιδιαίτερης πατρίδας μας, της Καρπάθου, και ειδικότερα του χωριού μας, των Μενετών. Γιορτάζοντας αυτή την επέτειο, αναζητούμε τους ψυχικούς και πνευματικούς συνδέσμους μας με τη γενέθλια γη, τη φύση, την παράδοση, τον τρόπο ζωής και τις αξίες μας.
Σε μια εποχή που η ελληνική ιστορία και ο πολιτισμός δέχονται πολλαπλά πλήγματα, είναι αυταπόδεικτη η αξία των εκδηλώσεων σαν τη σημερινή, ιδιαίτερα για τα νέα παιδιά. Να έχουμε όμως στο νου μας ότι η μελέτη της ιστορίας δεν αφορά μόνο στην εξέταση του παρελθόντος. Το παρελθόν μας δίνει βέβαια πολλές αφορμές να μελετήσουμε την ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας μας, σημείο αναφοράς ωστόσο δεν είναι τα περασμένα, αλλά το παρόν, αφού σε αυτό στεκόμαστε για να προσεγγίσουμε το παρελθόν.
Ακόμα κι όταν μιλάμε για περασμένα γεγονότα, η αξία τους έγκειται στη σύγκρισή τους με το σήμερα. Περιγράφουμε, κρίνουμε και ερμηνεύουμε την ιστορία ως φορείς του παρόντος, γιατί αυτή είναι η αλήθεια που ζούμε. Η αλήθεια λοιπόν που ζούμε σήμερα είναι ότι το νησί μας, με όλα τα χωριά του, είναι ένας τόπος ελεύθερος, ειρηνικός, δημοκρατικός, φιλόξενος, ένας ιδανικός προορισμός για τους επισκέπτες του, ένας τόπος για τον οποίο είμαστε όλοι περήφανοι.
Και κάθε χρόνο, όταν γιορτάζουμε την 5η Οκτωβρίου, ανανεώνεται η περηφάνια μας, ενισχύεται ο ψυχικός μας σύνδεσμος με το νησί μας και ενδυναμώνονται τα συναισθήματά μας προς αυτό. Αν προσπαθούμε να κρατούμε ψηλά τις αξίες, τα ιδανικά, την παράδοση του τόπου μας, τότε δικαιώνουμε με τον καλύτερο τρόπο τους αγώνες των προγόνων μας και τιμούμε την 5η Οκτωβρίου
Όσο αφορά τέλος εμάς τους Μενεδιάτες, έχω να πω κάτι τελευταίο. Όταν μου ζητήθηκε να δώσω ένα τίτλο στη σημερινή ομιλία σκέφτηκα να παραλλάξω τους στίχους του Γιάννη Ρίτσου από το εμβληματικό ποίημα του «Ρωμιοσύνη», και να δώσω ως τίτλο της ομιλίας μου τη φράση «Αυτή η γιορτή είναι δική μας και δικής σας». Τώρα όμως, καταλήγοντας, θέλω να προσθέσω και μια ακόμα φράση στον τίτλο και να πω: Αυτή γιορτή είναι δική μας και δική μας!
Δική μας γιατί είμαστε Καρπάθιοι και δική μας γιατί είμαστε Μενεδιάτες. Γι αυτό και είμαστε διπλά υπερήφανοι. Μανώλης Δημελλάς
