Το παραμύθι των καλών προθέσεων - του Θάνου Ζέλκα

ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΩΝ ΚΑΛΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ-Μια καλή πρόθεση δεν αρκεί να υπηρετεί το σκοπό της ύπαρξής της, να προσβλέπει δηλαδή σε ένα καλό αποτέλεσμα ή σε κάτι που θα ωφελήσει το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Χρειάζεται ταυτόχρονα να εκφράζεται την κατάλληλη χρονική στιγμή, τη στιγμή δηλαδή εκείνη που δεν υποκρύπτει κάποια ιδιοτέλεια. Σε κάθε άλλη περίπτωση παύει να είναι καλή πρόθεση και αποτελεί πράξη φαρισαϊσμού, υποκρισίας ή δημαγωγίας.

Τα παραδείγματα των “παραστρατημένων” καλών προθέσεων είναι άπειρα. Συναντώνται δε συχνότερα σε προεκλογικές περιόδους, όπου για κάποιο λόγο οι διεκδικητές της εξουσίας και των αξιωμάτων μετατρέπονται σε “Μητέρες Τερέζες” της δημόσιας ζωής και δηλώνουν σε όλους τους τόνους ότι ενδιαφέρονται και αγωνιούν για το καλό του τόπου.

Είναι απορίας άξιον πως μετά από τόσους καλοκάγαθους και με διάθεση για προσφορά πολιτικούς που κατείχαν θέσεις και αξιώματα, ο τόπος και η χώρα ευρύτερα δεν έτυχαν μιας λαμπρής και αξιοζήλευτης πορείας και έφτασαν όπου έφτάσαν. Θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον αν μπορούσαμε να δούμε σε πραγματικό χρόνο τη μετάλλαξη των περισσότερων, διότι κάποιοι προσέφεραν ουσιαστικά τόσο με το έργο όσο και με τις καίριες παρεμβάσεις τους, πριν και μετά την ανάληψη της εξουσίας.

Προφανώς οι καλές προθέσεις αποτελούν μια αναγκαία προϋπόθεση για τη διεκδίκηση ενός δημοσίου αξιώματος, αλλά δεν είναι αρκετές από μόνες τους για τη διασφάλιση του θετικού προσήμου στη θητεία αυτού που το αποκτά. Ας μη ξεχνάμε ότι οι μεγαλύτερες σφαγές στην ιστορία της ανθρωπότητας έγιναν πίσω από μια επιμελώς καλυμμένη και προπαγανδισμένη καλή πρόθεση.

Νομίζω πως η πιο ασφαλής και ουσιαστική προσέγγιση έγινε από τον Καζαντζάκη που υποστηρίζει ότι “υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες, κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλάει”, εννοώντας ότι όλα τελικά καταλήγουν στον άνθρωπο. Ένα ισορροπημένο άτομο δεν μπορεί να κουβαλάει ανισσόροπες ιδέες. Με το ίδιο σκεπτικό κι  ένας ανιδιοτελής άνθρωπος δεν μπορεί να έχει ιδιοτελείς προθέσεις.

Ευτυχώς όσοι κρύβουν έναν απώτερο σκοπό πίσω από τη φαινομενικά καλή τους εικόνα, αργά ή γρήγορα αποκαλύπτονται. Δυστυχώς όταν γίνει αυτό έχουν ήδη κατορθώσει κατά βάση να ξεγελάσουν την κρίσιμη μάζα που του εμπιστεύεται την εξουσία και όταν γίνει αντιληπτό έχουν ήδη προκληθεί ανεπανόρθωτες ζημιές.

Είναι τέτοια η φύση μας που αποζητά μια ιστορία με όμορφο τέλος για ν’ αποκοιμηθεί στο τέλος της βραδιάς. Έχουμε εκπαιδευτεί από μωρά έτσι. Να αναζητάμε το παραμύθι κρυφά ή φανερά. Κι αυτό έχει ένα κόστος. Διότι στη ζωή δεν σκοτώνεται πάντα ο δράκος στο τέλος. Τις περισσότερες φορές σκοτώνεται ο πρίγκηπας.

Το κοινό σημείο όμως είναι πως είτε στο παραμύθι είτε στην πραγματικότητα, αυτός που θα προκαλέσει το μεγάλο κακό πάντοτε θα έχει αποκτήσει την εξουσία μέσα από ένα μεγάλο λαϊκό έρεισμα. Θα χρησιμοποιήσει κάθε θεμιτό ή αθέμιτο μέσο για να καθησυχάσει το λαό και να τον υπνωτίσει. Γιατί ο υπνωτισμένος λαός δεν φέρνει αντιστάσεις και δεν αντιλαμβάνεται την απάτη. Ενώ ο λαός που δεν κοιμάται είναι πάρα πολύ επικίνδυνος και ικανός για όλα.

Καλές λοιπόν οι προθέσεις αλλά καλύτερη ακόμα η υποψία της εξαπάτησης. Διότι κανείς δεν εξαπατά δηλώνοντας από την αρχή ότι πρόκειται να το κάνει. Όσοι το κάνουν επικαλούνται πάντα  έναν καλό σκοπό. Κι αν στην πορεία αποκαλυφθούν, φροντίζουν πάντοτε να βρουν μια άλλη καλή πρόθεση για να δικαιολογήσουν την απάτη, ευελπιστώντας να αγγίξουν το φιλότιμο και την ευαισθησία του λαού.

Σε μια τέτοια σχέση δεν είναι ποτέ δυνατόν να υπάρξει σεβασμός και αλληλοεκτίμηση. Υπάρχει μόνο χλεύη και κυνισμός προς τις λαϊκές μάζες. Ας το έχουμε υπόψη και ας φροντίσουμε από εδώ και πέρα να εντοπίζουμε από νωρίς τους “καλούς” και τους “κακούς” του παραμυθιού. Διότι πολλές φορές τα παραμύθια γίνονται οι μεγαλύτεροι εφιάλτες.

--