Το κάρο της μετριότητας - Του Θάνου Ζέλκα

ΤΟ ΚΑΡΟ ΤΗΣ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑΣ Χρειάστηκαν 27 ολόκληρα χρόνια φυλακής για τον Νέλσον Μαντέλα, υπό το φόβο μάλιστα του εκτελεστικού αποσπάσματος, για να κατορθώσει να προκαλέσει το ρήγμα που θα έριχνε αργότερα το ρατσιστικό καθεστώς της Νότιας Αφρικής. Η ιστορία ήρθε όμως να τον δικαιώσει. Το 1993 του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης ενώ πέρασε στο πάνθεον των ανθρώπων που κατόρθωσαν να αλλάξουν τον κόσμο προς το καλύτερο. Στους μεγάλους αθλητικούς συλλόγους του εξωτερικού υπάρχει μια τεράστια υποδομή ακαδημιών, όπου δεκάδες παιδιά ακολουθούν ειδικά προγράμματα και από εκεί πολλά καταφέρνουν να κάνουν αξιοζήλευτη καριέρα. Το ίδιο συμβαίνει και με τις χώρες που διαπρέπουν στην έρευνα και στον πολιτισμό. Δεν φτιάχνουν μόνο καλά πανεπιστήμια. Φτιάχνουν πρωτίστως καλά δημοτικά σχολεία και φροντίζουν να δουλέψουν περισσότερο με τα παιδιά, που μπορούν να εξελιχθούν περισσότερο από τους ενήλικες. Στη σύγχρονη Ελλάδα, τη χώρα που όλο το παρελθόν της καταμαρτυρά την ύπαρξη τόσο της υπομονής όσο και της μεθοδικότητας, θέλουμε όλα να γίνουν πολύ γρήγορα και με τον ελάχιστο κόπο. Στον αθλητισμό, οι σύλλογοι χωρίς να επενδύσουν στις ακαδημίες, αγοράζουν έναν προπονητή και μερικούς παίκτες και τους διώχνουν μέσα σ’ ένα χρόνο γιατί δεν κατάφεραν να κερδίσουν το πρωτάθλημα, το κύπελο, ένα ευρωπαϊκό τρόπαιο και το διηπειρωτικό πρωτάθλημα. Στις επιστήμες, έχοντας κάνει τα παιδιά να σιχαθούν τη γνώση περνώντας τους από ένα στείρο περιβάλλον και μια επίπονη εξεταστική διαδικασία, η χώρα περιμένει να παράξει επιστήμονες, τους οποίους μάλιστα αμοίβει χειρότερα και από δημοσίους υπαλλήλους υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην πολιτική, όπου λάθος νοοτροπίες συναντιούνται ευκαιριακά σε λάθος κινήσεις, βγάζοντας λάθος συμπεράσματα, εκτελώντας λάθος συνταγές για να διαπιστώσουν τελικά πως ήταν λάθος η αφετηρία τους. Ποιός φταίει; Είναι ένα ερώτημα που ταλανίζει πολύ κόσμο, αλλά στην ουσία η απάντηση είναι πάρα πολύ απλή. Όπως σε μια διαμάχη φταίει πάντα ο σοφότερος, έτσι και για την εθνική μας κατάντια φταίνε όλοι εκείνοι που θα μπορούσαν να προφυλάξουν τη χώρα από αυτές τις περιπέτειες και δεν το έκαναν. Φταίνε εκείνοι που επέτρεψαν την προχειρότητα να γίνει καθεστώς, οι νομοθέτες που νομιμοποίησαν τις αυθαιρεσίες, οι δικαστές που αθώωσαν τις παρανομίες, οι αδιάφθοροι που αλληθώρισαν στις κρίσιμες στιγμές, τα ηθικά στοιχεία που κουράστηκαν να φωνάζουν μόνοι μέσα στην έρημο, οι δάσκαλοι που έκαναν τη μετάδοση γνώσεων επάγγελμα και στο βάθος βάθος ο λαός που πάντα αρεσκόταν να ακούει την ευχάριστη εκδοχή των καταστάσεων. Όλα θα μπορούσαν να είναι καλύτερα αν υπήρχε ένας σεβασμός στην ιστορία, στον πολιτισμό και στους θεσμούς αυτής της χώρας. Αν υπήρχε ένας σεβασμός στους επιστήμονες, στους πνευματικούς ανθρώπους, στους ικανούς ανθρώπους και τελικά στους ίδιους μας τους εαυτούς. Διότι αυτή τη στιγμή σε όλη τη χώρα επικρατεί μια ψευδαίσθηση ότι όλοι μπορούν να τα κάνουν όλα. Δεν είναι τυχαίο ότι στην ερώτηση “Γιατί πιστεύεις ότι κάνεις εσύ γι’ αυτή τη δουλειά;”, η επικρατέστερη απάντηση είναι “Γιατί οι άλλοι καλύτεροι είναι από εμένα;”. Με τέτοια πρότυπα γαλουχήθηκαν οι τελευταίες γενιές και τώρα όλοι προσπαθούν να καταλάβουν τι πήγε στραβά. Φυσικά είναι εξαιρετικά δύσκολο για κάποιον να παραδεχτεί το μέρισμά του στις ευθύνες. Όλοι δείχνουν κάποιον άλλο και ακόμα κι αν αποδειχθεί η αδιαμφισβήτητη υπαιτιότητά τους, επικαλούνται ότι έπεσαν θύμα συγκυριών. Αν ποτέ βρεθεί εκείνος που θα πάρει πάνω του την ευθύνη και κατορθώσει να πείσει ακόμα μερικούς για το δικό τους μερίδιο, και αν αυτός ο ίδιος καταφέρει να μας ωθήσει να μάθουμε όλοι από τα λάθη μας και να προχωρήσουμε λίγο παρακάτω πιο συγκροτημένα, μπορεί να ξανακάνουμε αυτή τη χώρα σπουδαία. Μέχρι τότε είμαστε αναγκασμένοι να σερνόμαστε πίσω από το κάρο της μετριότητα. -- Aπό τη στήλη "ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ" στη ΡΟΔΙΑΚΗ της Κυριακής