Πριν μας πνίξουν τα σκουπίδια - του Θάνου Ζέλκα

ΠΡΙΝ ΜΑΣ ΠΝΙΞΟΥΝ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ-Ο πολιτισμός είναι πιο ισχυρός κατακτητής ακόμα και από τους μεγαλύτερους στρατηλάτες της Ιστορίας. Έχει τόσο μεγάλη δύναμη που μπορεί να γεφυρώσει ακόμα και τις πιο ισχυρές διαφορές χωρίς καν να χρειαστεί να χυθεί σταγόνα αίμα για να το καταφέρει. Ένα τραγούδι, ένα βιβλίο, ένα θεατρικό, μια επιστημονική μελέτη εισβάλει κυριολεκτικά παντού και όταν κερδίσει τον αποδέκτη περνάει αυτόματα στην αθανασία. 

Αυτές οι γραμμές γράφονται λίγα λεπτά μετά το άκουσμα του θανάτου της ιταλίδας ερμηνεύτριας Milva, η οποία αγαπήθηκε από το ελληνικό κοινό ύστερα από τη συνεργασία της με τον αείμνηστο Θάνο Μικρούτσικο. Η πρωτοτυπία αυτής της συνεργασίας είναι ότι η Milva κέρδισε την εκτίμησή μας τραγουδώντας στη γλώσσα μας με τα “σπαστά” ελληνικά της που έδωσαν μια άλλη διάσταση στα τραγούδια που ερμήνευσε.

Η Milva όμως δεν ήταν μια τραγουδίστρια που την ανακάλυψε ο Μικρούτσικος και την έφερε στην Ελλάδα. Ήταν από μόνη της μια τεράστια προσωπικότητα με συνεργασίες με τον Ένιο Μορικόνε, το Μίκη Θεοδωράκη, τον Παπαθανασίου και πολλούς άλλους τεράστιους της μουσικής. Έχει ερμηνεύσει στις μεγαλύτερες όπερες του κόσμου και έχει τιμηθεί με τις ύψιστες τιμές από την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία. 

Παρόλα αυτά σε εμάς πάντα το όνομά της θα είναι ταυτισμένο με τη “θάλασσα, μάνα, αρμύρα μου εσύ” και στην άκρη το Μικρούτσικο να “παλεύει” με το πιάνο του στην γωνία για να βγάλει αυτή τη θεία μελωδία. Ίσως αυτό να είναι και το καλύτερο μετάλλιο που έλαβε από την Ελλάδα, όχι από την επίσημη πολιτεία αλλά από τον ίδιο τον κόσμο που την τοποθέτησε εκεί που της άξιζε. 

Η ιταλίδα ντίβα είναι ένα μόνο από τα λίγα παραδείγματα των ανθρώπων που αγάπησαν τη χώρα μας και “ζυμώθηκαν” με τον πολιτισμό μας. Πολλοί φεύγουν μέσα στην ανωνυμία ενώ έχουν επιτελέσει ένα αξιοζήλευτο έργο, πιθανόν με την πίκρα ότι ποτέ η χώρα μας δεν τους το αναγνώρισε εν ζωή.

Δυστυχώς είναι ίδιον χαρακτηριστικό μας να τυφλωνόμαστε από εφήμερες περσόνες που δεν έχουν τίποτα να προσφέρουν ως άλλα κύματα αλαλάζοντα και να αγνοούμε ή να περιφρονούμε επιδεικτικά τις προσωπικότητες που έχουν να προσφέρουν. Αυτό δεν συμβαίνει μόνο στον πολιτισμό αλλά σε όλα τα επίπεδα. Δίνουμε αξία στους “φασαριόζους”, τους “φωνακλάδες”, τους προκλητικούς γιατί αυτοί μπορούν να τραβήξουν πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας. Οι άνθρωποι με περιεχόμενο δεν έχουν την ανάγκη να φωνάξουν. Έχουν το έργο τους να μιλήσει από μόνο του. 

Το πρόβλημα όμως είναι ότι βρισκόμαστε σε μια ελεύθερη πτώση όσον αφορά την πνευματική καλλιέργεια και την κουλτούρα μας. Παρασυρόμενοι από την ταχύτητα της εποχής δεν στεκόμαστε να μελετήσουμε σε βάθος κάποια πράγματα. Επιλέγουμε όσα δίνουν πρόσκαιρο κέρδος και δημοσιότητα. Εκείνα που απαιτούν κόπο για να καρποφορήσουν τα αφήνουμε στην άκρη. 

Ο υπεύθυνος δεν είναι ένας. Όλο αυτό είναι μια συλλογική δουλειά. Όταν μας σερβίρουν “σκουπίδια” και αντί να τα πετάξουμε τα καταναλώνουμε με μανία, τότε θα συνεχίσουν να μας σερβίρουν σκουπίδια μέχρι να τα αρνηθούμε. Κι όταν βαριόμαστε με αυτά τα σκουπίδια μας σερβίρουν άλλα. Γαρνιρισμένα καλύτερα αλλά και πάλι σκουπίδια. Κι εφόσον μαθαίνουμε να τα καταναλώνουμε και να τα απολαμβάνουμε, πώς είναι δυνατόν ξαφνικά να εκτιμήσουμε την αξία του πραγματικά ωραίου;

Ο μιθριδατισμός που έχουμε υποστεί ως κοινωνία επιτρέπει στη μετριότητα να επικρατεί. Παρόλα αυτά ευτυχώς ακόμα υπάρχουν εκείνοι οι ρομαντικοί που βάζουν αγάπη και κόπο στη δουλειά τους, παλεύοντας να μας απαλλάξουν όλους από αυτό το δυνάστη. Γι’ αυτό σήμερα μαζί με το αντίο στην Ελληνίδα Μίλβα, χρωστάμε κι ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Θάνο Μικρούτσικο, που μας άφησε πρόσφατα κι εκείνος, για τον μεγάλο αγώνα που έδωσε στη ζωή του προκειμένου να μη μας πνίξουν τα σκουπίδια. 

--