Οι ακρίτες πίσω από τη σημαία, του Θάνου Ζέλκα
Οι ακρίτες πίσω από τη σημαία
Τον Οκτώβριο του 2025, ο δήμαρχος Καστελλορίζου τραυματίστηκε στο χέρι και χρειάστηκε μια ακτινογραφία. Παρότι υπήρχε το μηχάνημα στο νησί, δεν υπήρχε το απαραίτητο προσωπικό για να γίνει η εξέταση. Τελικά κατέληξε να περάσει απέναντι στο Κας της Τουρκίας για να διαπιστωθεί το κάταγμα και να μεταβεί στη Ρόδο για την περίθαλψη. Δύο χρόνια νωρίτερα, ένας άλλος κάτοικος είχε περάσει στην τουρκική ακτή με τον τετράχρονο γιο του, αναζητώντας με τη σειρά του περίθαλψη έπειτα από σοβαρό τραυματισμό.
Η καθημερινότητα των ανθρώπων δεν ακολουθεί πάντα τις διαχωριστικές γραμμές που βλέπουμε στους χάρτες. Ένας άνθρωπος με σπασμένο χέρι κι ένας πατέρας που αγωνιά για το παιδί του, σε μια πολύ κρίσιμη ώρα δεν υπολογίζει σύνορα. Οι ακρίτες γνωρίζουν καλά αυτές τις αγωνίες και συχνά αναγκάζονται να τις διαχειριστούν μόνοι τους.
Όποιος έχει βρεθεί στο Καστελλόριζο γνωρίζει πόσο διαφορετική είναι η απόσταση όπως φαίνεται στον χάρτη και όπως βιώνεται στην καθημερινότητα. Τα δρομολόγια, ιδιαίτερα τον χειμώνα, δεν προσαρμόζονται στις ανάγκες μιας οικογένειας, ενός ασθενούς ή ενός εργαζομένου. Μια επίσκεψη σε ειδικό γιατρό, μια δημόσια υπηρεσία, μια οικογενειακή υποχρέωση μπορεί να εξελιχθεί σε ολόκληρη επιχείρηση. Και το δυσκολότερο δεν είναι πάντα η αναχώρηση. Είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι φεύγουν και δεν γνωρίζουν πότε θα επιστρέψουν.
Το Καστελλόριζο δεν είναι βέβαια η μοναδική τέτοια περίπτωση. Στη Χάλκη, στην Τήλο, στους Λειψούς, στο Αγαθονήσι και σε άλλα μικρά νησιά της Δωδεκανήσου, η καθημερινότητα έχει απαιτήσεις που δύσκολα φαντάζεται όποιος ζει κοντά σε νοσοκομεία, υπηρεσίες και τακτικές συγκοινωνίες. Μόνο μέσα στο 2026 επαναλήφθηκαν οι προσπάθειες κάλυψης δεκάδων ιατρικών θέσεων στα Δωδεκάνησα. Και παρότι οι προκηρύξεις υπάρχουν, οι άνθρωποι που θα τις καλύψουν δεν βρίσκονται πάντοτε.
Από τουριστικής άποψης, στις φωτογραφίες όλα αυτά δεν φαίνονται. Εκεί αποτυπώνεται μόνο η ομορφιά, η αυθεντικότητα και η γαλήνη των νησιών μας. Ο επισκέπτης απολαμβάνει την απομόνωση επειδή ξέρει ότι σε λίγες ημέρες θα επιστρέψει στην καθημερινότητά του. Για τον μόνιμο κάτοικο, όμως, η απομόνωση δεν τελειώνει με τις διακοπές. Με το που τελειώσει η τουριστική περίοδος, οι επιλογές ακόμα και για μια απλή μετακίνηση περιορίζονται αισθητά. Οι ανάγκες όμως παραμένουν ίδιες.
Κι εδώ αρχίζει μια άλλη συζήτηση. Όταν ζητάμε από έναν νέο γιατρό, έναν δάσκαλο ή έναν διοικητικό υπάλληλο να εγκατασταθεί σε ένα ακριτικό νησί, του ζητάμε πολύ περισσότερα από το να αλλάξει τόπο εργασίας. Μπορεί να αφήσει πίσω τον σύντροφό του, μια επαγγελματική προοπτική, ακόμα και την οικογένειά του. Αν έχει παιδιά, σκέφτεται το σχολείο τους. Αν προκύψει ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, σκέφτεται τη μετακίνηση. Μια τέτοια απόφαση έχει ουσιαστικό κόστος και υπερβαίνει τα όρια ενός διορισμού.
Η κυβέρνηση, πολύ καλώς, έχει ανακοινώσει οικονομικά κίνητρα για το Καστελλόριζο και μέτρα ενίσχυσης των συνδέσεών του. Όσα όμως κίνητρα κι αν δώσει πάντα θα υπάρχουν οι αντικειμενικές δυσκολίες που κάνουν τη ζωή δύσκολη. Το πλοίο δεν θα προσεγγίσει αν ο καιρός δεν το επιτρέπει. Η πρόσβαση σε εξειδικευμένο γιατρό θα εξακολουθήσει να είναι δύσκολη.
Πριν από λίγες ημέρες, στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, ο υπουργός Εσωτερικών ανέφερε ότι για τη θέση διοικητικού υπαλλήλου στον Δήμο Μεγίστης δεν υπήρξε ούτε ένας ενδιαφερόμενος. Η είδηση πέρασε στα ψιλά. Για όσους όμως γνωρίζουν τη ζωή σε αυτά τα νησιά, δεν είχε τίποτα το παράδοξο.
Στις εθνικές επετείους μιλάμε με συγκίνηση για τους ακρίτες που κρατούν τη σημαία ψηλά και τους αναγνωρίζουμε την αυταπάρνησή τους. Η σημαία όμως βρίσκεται εκεί και την άλλη μέρα, όταν οι επίσημοι έχουν αποχωρήσει, οι κάμερες έχουν κλείσει και ένας μόνιμος κάτοικος αγωνιά αν θα έρθει το πλοίο.
